Umiejętności, bez których Twój biznes nie przetrwa. Część 1: kreatywność

14 października 2019

Bartłomiej Sury

Content Designer
Bartłomiej Sury
Umiejętności, bez których Twój biznes nie przetrwa. Część 1: kreatywność

Zapytałem człowieka, który od ponad 12 lat kieruje zespołami tworzącymi innowacyjne produkty, czy kreatywność kiedykolwiek zdecydowała o powodzeniu jego projektów. Odpowiedział, że trudno mu przypomnieć sobie sytuację, w której kreatywność nie była czynnikiem decydującym o sukcesie. Na czym polega biznesowa wartość kreatywności?

W obszarze innowacyjności i uczenia się, kreatywność jest jedną z czterech kluczowych umiejętności, umieszczonych na amerykańskiej liście kompetencji XXI wieku. Można je potraktować jako zdolności potrzebne do odniesienia sukcesu w Epoce Informacji.

W Mobee Dicku wychodzimy z założenia, że aby rozwijać organizację, należy wciąż zastanawiać się, jak robić rzeczy nowe, a nie odtwórcze. Kreatywność jest do tego niezbędna. Tylko jak rozumieć to pojęcie? Kojarzy się z miękką, nieuchwytną cechą, w rzeczywistości jest związana z konkretnymi elementami biznesu takimi jak tworzenie produktów, wykorzystywanie posiadanych zasobów oraz budowanie zespołu. Wszystkie te składniki łączą się ze sobą.

Kreatywność – mity i półprawdy

Kreatywność to słowo nadużywanie. Zauważył to między innymi profesor Krzysztof J. Szmidt, wybitny polski znawca tego zagadnienia, który od ponad 30 lat prowadzi również treningi kreatywności. W wyniku nieporozumień związanych z pojęciem kreatywności napisał nawet książkę na ten temat.

W ABC Kreatywności pisze, że jedną z tych półprawd jest przekonanie, że kreatywność dotyczy obiektów. Jeśli kiedykolwiek natknąłeś się na kreatywną zabawkę, wiesz, o czym mówię. Tymczasem kreatywność, z definicji, zawsze odnosi się do cech człowieka. Profesor Schmidt definiuje kreatywność na wiele sposób, ale ta wydaje mi się najciekawsza:

Kreatywność to postawa człowieka “który jest zdolny do częstego generowania nowych i cennych rozwiązań”.

Profesor Schmidt pisze również o innym, szkodliwym micie na temat kreatywności. Wciąż można spotkać się z przekonaniem, że jest ona “darem od Bogów”. W rzeczywistości jest wręcz przeciwnie – to umiejętność, którą można ćwiczyć.

Hania Sitarz jest doświadczoną projektantką w zespole Mobee Dicka oraz wykładowcą na katowickiej ASP. Projektowała produkty cyfrowe dla takich marek jak LOT, mBank, Warta i wielu innych. Przyznaje, że kreatywność jest podstawą całej jej pracy twórczej i zawodowej. Jednak nawet ona potrzebuje ćwiczeń.

Hania Sitarz pracująca przy komputerze.

Hania Sitarz w biurze Mobee Dick w Katowicach.

– Na co dzień organizuję sobie mini-treningi kreatywności. Wprowadzam spontaniczne, nieplanowane zmiany w moim otoczeniu. Widzę na stole stertę przypadkowych rzeczy i tworzę z nich coś nowego.

Kreatywność trzeba zatem potraktować jak umiejętność, którą można rozwijać. Po co jednak w ogóle to robić?

Jak tworzyć rzeczy nowe?

Kamil Brzeziński to ekspert od nowoczesnych technologii internetowych, który od 12 lat kieruje zespołami tworzącymi innowacje. Pracował m.in. w Microsofcie i Allegro. W Jego bogatym portfolio można znaleźć między innymi kierowanie studiem gier komputerowych Bold Pixel czy stworzenie prężnego start-upu Mashkor.

Jak sam mówi, kreatywność jest czynnikiem decydującym o powodzeniu produktu na rynku.

– Jeśli robisz coś odtwórczego, o powodzeniu Twojego produktu może zadecydować jedynie cena, ewentualnie dobre relacje z klientami. Albo produkt jest efektem pracy kreatywnej, albo jest naśladowaniem innych.

Kamil pojmuje kreatywność podobnie jak profesor Schmidt. Uważa, że efektem pracy osoby kreatywnej powinna być nowa idea. Ale czy w dzisiejszym świecie da się jeszcze stworzyć coś nowego?

Kreatywność to łączenie elementów

Kreatywność jest zdolnością generowania idei, ale to nie znaczy, że jest tworzeniem rzeczy ex nihilo, z niczego. To raczej wykorzystywanie posiadanych zasobów poprzez łączenie ich w nowatorski sposób.

Stworzony przez Kamila Mashkor to produkt uruchomiony w Kuwejcie, który łączy usługi concierge z firmą kurierską przy pomocy aplikacji mobilnej. Takiego połączenia jeszcze nie było, a firma odnosi sukces, co miesiąc przybywa zadowolonych użytkowników.

Zgadza się to z wizją profesora Schmidta, który uważa, że na kreatywność składają się między innymi:

  • “dostrzeganie, formułowanie i redefiniowanie pytań i problemów,
  • odległe kojarzenie idei, wykorzystywanie metafor i analogii,
  • płynne , gietkie i oryginalne generowanie pomysłów,
  • rozwijanie i dodawanie ideom nowych wartości” (ABC Kreatywności, s. 191-192).

Podobnie uważa geniusz współczesnej architektury, Bjarke Ingels. Zachwycił świat kreatywnymi, a przy tym szalenie użytecznymi projektami.

Tak mówi o kreatywności w dokumencie Netfixa Kreatywny mózg:

– Zwykle w połączeniu dwóch, pozornie wykluczających się pomysłów, jeśli znajdziesz sposób na ich połączenie, zyskasz trzeci byt, który łączy cechy ich obu w coś, co nie jest złożone z nich, ale jest osiągniętą z nich synergią.

To słowa człowieka, który połączył ideę klocków LEGO z domem mieszkalnym czy elektrownię ze stokiem narciarskim. Co istotne – nie stworzył ekscentrycznego eksperymentu, lecz użyteczne i podziwiane obiekty – odniósł biznesowy sukces.

Jak jednak osiągnąć stan umożliwiający tworzenie tak kreatywnych połączeń? Hania Sitarz mówi o potrzebie otwartości:

– Otwartość sprawia, że twórca ma poczucie wszechmocy. Czuje, że może zrobić wszystko i nie ma żadnych zasad, które by go ograniczały. Wie, że nie musi szukać rozwiązań według narzuconego schematu, czy wykorzystywać tylko ściśle określone narzędzia. Gdy na zebraniu słyszę “Ale nikt z konkurencji tak nie robi…”, odpowiadam, że lepiej, aby to konkurencja naśladowała nas, niż odwrotnie.

Kreatywność – tworzenie zespołu

Firmy nie da się rozwijać w pojedynkę. Gdy zapytałem Kamila Brzezińskiego o kreatywność, szybko przeszedł do tematu budowania zespołów. Wielokrotnie prowadził różnego rodzaju rekrutacje i często zdarzało mu się sprawdzać kreatywność kandydata. Nie trzeba dodawać, że aby weryfikować kreatywność innych, samemu trzeba być kreatywnym.

Oto jedno z autorskich zadań Kamila, którym sprawdza kreatywność programistów:

– Jesteś baristą w kawiarni. Przed lokalem codziennie ustawia się długa kolejka, przez co 20% osób codziennie rezygnuje i odchodzi, bo nie chcą długo czekać. Co zaproponujesz właścicielowi kawiarni, aby zatrzymać tych klientów?

Najciekawsza odpowiedź, jaką usłyszał Kamil? Kandydat zaproponował, że napisze program, który przeanalizuje paragony z ostatnich trzech miesięcy, aby znaleźć wzorce. Na tej podstawie bariści dowiedzą się, że warto przygotować hurtem kilka kaw tego samego rodzaju, bo w kolejce powinny być osoby, które ją zamówią. Ten kreatywny człowiek znalazł sprytny sposób na sortowanie, dzięki połączeniu zasobów kawiarni (długa kolejka klientów) z możliwościami narzędzi informatycznych (program).

Kandydat dostał pracę. Co więcej – Kamilowi zdarzało się zatrudniać osoby, którym brakowało doświadczenia, ale nadrabiały kreatywnością.
Znaleźć osobę kreatywną nie jest jednak tak łatwo. Potwierdzają to akademickie doświadczenia Hani Sitarz.

– Widzę u studentów bardzo duże problemy z twórczym myśleniem i kreatywnością. Młodzi ludzie sami sobie na nią nie pozwalają. Na zajęciach, zanim rozpoczniemy właściwie ćwiczenia, najpierw przez miesiąc robimy treningi twórczego myślenia.

Zapytałem Hanię, z czego może wynikać taki stan rzeczy.

– Wydaje się, że system edukacji pozostawia bardzo mało miejsca na kreatywność. Mówimy przecież o bardzo młodych osobach, tuż po maturze. Są nastawieni na konkretne zadanie, które należy rozwiązać w ramach mocno sprecyzowanych kryteriów. Nie pozwalają sobie na wolność, swobodę i szaleństwo.

Jeśli zatem posiadasz w swoim zespole osoby kreatywne – doceń to!

W Mobee Dicku stawiamy na kreatywność

Kreatywność – którą nazywamy też twórczością – jest elementem naszej firmowej tożsamości. Oznacza ona dla nas śmiałość, nastawienie na działanie, dostrzeganie szerszej perspektywy, burzenie schematów, inspirowanie innych.

Kreatywność pozwala tworzyć innowacyjne produkty, ponieważ jest twórczym łączeniem idei i posiadanych zasobów. Aby tworzyć takie produkty, potrzebujesz kreatywnego zespołu. Tworzenie kreatywnego zespołu wymaga jednak… kreatywności. Do dzieła!

Pisząc artykuł, korzystałem z książki prof. Krzysztofa J. Szmidta ABC Kreatywności (Warszawa 2010). Cytaty autora pochodzą z tej publikacji.